1. Bibliothecair Erfgoed
  2. Je collectie bewaren
  3. Hoe krijg ik inzicht in de staat van mijn collectie?

Hoe krijg ik inzicht in de staat van mijn collectie?

Bezit je een collectie bibliothecair erfgoed maar weet je niet hoe die eraan toe is? Met onze methodiek voor schaderegistratie kan je eenvoudig een inschatting maken van hoe je collectie ervoor staat. 

Collecties bibliothecair erfgoed zijn vaak omvangrijk. De gehele collectie doorlichten op schade is hierdoor zelden haalbaar. Daarom vertrek je bij deze collectie-evaluatie van een steekproef van 300 werken. Voor de werken in de steekproef bekijk je vervolgens of er schade aanwezig is en zo ja, over welk soort schade het gaat. 

De methodiek in vogelvlucht

Om te beginnen meet je de collectie op. Vervolgens bereken je met een eenvoudige formule de afstand tussen twee te selecteren werken. Met andere woorden, je weet nu om de hoeveel meter je een werk moet selecteren voor je steekproef. Die werken markeer je met een genummerde zuurvrije strook, die je voor het geselecteerde werk steekt. 

Dan begin je aan de eigenlijke schaderegistratie. Per werk ga je van buiten naar binnen: is er schade aan de band? Hoe zit het met de binding? En het boekblok zelf? Die gegevens registreer je in een spreadsheet. Je volgt hierbij de indeling van de Schadeatlas Bibliotheken. Deze rijkelijk geïllustreerde tool helpt je de schade juist te identificeren.

Na het invoeren van de schade kan je in de andere tabbladen van de spreadsheet automatische rapporten raadplegen. Die bestaan uit grafieken en tabellen met de percentages van verschillende types schade in je collectie. Nu weet je hoe het met je collectie is gesteld. Bovendien ken je het aandeel werken in je collectie dat je beter niet meer laat raadplegen om zo verdere schade te voorkomen.

Ga aan de slag

Je kan de methodiek zelf uitvoeren dankzij het stappenplan schaderegistratie en de bijbehorende documenten. Die vind je hieronder. Het animatiefilmpje maakt je alvast snel wegwijs.

Het materiaal dat je nodig hebt kan je ontlenen via onze uitleendienst.

Naar de uitleendienst

Wat levert het op?

Meten is weten. Als je weet hoe je collectie ervoor staat, kan je beter prioriteiten stellen in je erfgoedzorg. Veel verzuurde boeken in je collectie vragen een inhaalbeweging om ze zuurvrij te verpakken. Veel beschadigde ruggen? Dan stuur je best je beleid rond raadpleging bij, bijvoorbeeld door raadpleging te beperken of een aangepast leeszaalreglement.

Als je de methode herhaalt, kan je bovendien de impact van je bijsturingen opvolgen. Blijft het percentage beschadigde werken in je collectie min of meer gelijk? Of neemt de schade nog steeds toe? Zo zie je of je inspanningen de gewenste vruchten afwerpen.

En bovenal leer je je collectie beter kennen door 300 werken door je handen te zien passeren.

Op zoek naar een vorming over dit thema?

We organiseren ook een basisvorming erfgoedzorg. Hou onze agenda in de gaten of volg onze nieuwsbrief en sociale media en wees als eerste op de hoogte van een nieuwe editie.

Leg de link met de bewaring

Schade ontstaat door veelvuldig gebruik, verkeerde of minder dan optimale bewaaromstandigheden of calamiteiten. Een waterlek kan boeken vervormen of een schimmeluitbraak triggeren, zeker als de temperatuur niet ideaal is. Overvolle rekken zorgen voor schade aan de rug van een boek, want je trekt al snel te hard aan het kapje wanneer je een boek uit het rek neemt. Een te droog klimaat maakt papier bros. En ga zo maar door.

Daarom is het belangrijk om ook de bewaring onder de loep te nemen. Zo vind je mogelijk een verklaring voor de schade die je vaststelde én kan je bijkomende schade in de toekomst vermijden mits kleine ingrepen. Dat kan je dankzij onze zelfevaluatie voor bewaaromstandigheden.

Naar de zelfevaluatie

Ben je een restaurator?

Dan kan je ook gebruik maken van UPLA - Universal Procedure for Library Assessment. Dat is de uitgebreide versie van de methodiek. Ze is wat complexer en de handleiding is ook veel gedetailleerder. 

Vragen?

Sara Moens

Expert collecties

sara@bibliothecairerfgoed.be

Lees ook