Wat vond Amber van de Workshop Oude Drukken?

Van 9 tot 12 juni vond bij de UGent de Workshop Oude Drukken plaats. In de prachtige Werkzaal Bijzondere Collecties van de Boekentoren gingen veertien liefhebbers van oude drukken er ijverig mee aan de slag. Als administratief medewerker vond ik het waardevol om zelf ook inzicht te krijgen in handgedrukte boeken en hoe ze gemaakt werden. Daarom sloot ik de eerste dag aan als enthousiaste leerling - en of ik veel heb bijgeleerd! 

Onze eigen Heleen legde helder uit wat de Bibliografie van het Handgedrukte Boek precies is: een bibliografie die bijna 30.000 edities van Vlaamse drukken tot 1800 beschrijft volgens de STCV-methode, met beperkte exemplaargegevens. Dankzij een eerder project ‘Impressvm’ vind je over incunabelen wél meer exemplaardetails terug. De editiebeschrijvingen in de STCV reconstrueren de ‘standard copies’, zoals die in een ver verleden de drukkerij verlieten.

Ook Steven Van Impe, conservator oude drukken en handschriften bij de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience, deelde boeiende inzichten. Ik overdrijf niet als ik zeg dat we het boek als object volledig binnenstebuiten hebben gekeerd. Er kan immers heel wat misgaan bij de vervaardiging van een boek. Zo kwamen we te weten dat ‘drukfouten’ vaak eigenlijk distributiefouten waren van de loden letters in de letterkast. En dat veel pagineringsfouten te wijten waren aan de gelijkenissen tussen een 6 en een 9, zeker op z’n kop gedrukt. Stonden er na de correctierondes toch nog veel foutjes, dan dacht de drukker: “Dan voeg ik toch gewoon een lijstje van ‘errata’ toe die de lezer zelf moet verbeteren”. Al bleek menig lezer daarvoor niet al te gemotiveerd. Waarom zoveel aandacht voor fouten bij het drukproces van een boek? Ook fouten maken deel uit van de oorspronkelijke standard copy! Het is dus belangrijk om ze als echte boekenexperts te leren herkennen. 

Na slechts één dag ben ik dus al helemaal mee met het ‘wat’ van handgedrukte boeken. Het ‘hoe’ liet ik over aan de veertien boekendokters, die zich ook de volgende drie dagen verder verdiepten in het beschrijven van dit fascinerende en uitdagende erfgoed. Chapeau voor alle deelnemers die met zorg ware autopsieën leerden uitvoeren op oude drukken om zo de bibliografie verder uit te bouwen.

一 Amber Geudens