Nieuwe Tijdingen

Meer dan 100 organisaties in Vlaanderen beheren historische kranten. Het gaat zowel over grote organisaties zoals universiteitsbibliotheken en nationale culturele archieven als kleinere organisaties zoals lokale bibliotheken, stads- en gemeentearchieven en lokale historische verenigingen. Meestal zijn de krantentitels in deze collecties onvolledig, met reeksen die verspreid zijn over meerdere organisaties en waarvan vaak slechts enkele exemplaren beschikbaar zijn. Om ons krantenpatrimonium te bewaren door middel van digitalisering en tegelijkertijd de vindbaarheid en bruikbaarheid ervan te vergroten, is het essentieel om de inspanningen over de verschillende organisaties heen te coördineren.

Daarom werkten BibliothecairErfgoed.be en meemoo, het Vlaamse instituut voor archieven, samen met culturele erfgoedorganisaties en deskundigen aan de bouwstenen van een een overkoepelend programma voor de digitalisering, ontsluiting en archivering van het bedreigde Vlaamse krantenerfgoed.

We ontwikkelden een voorstel voor het programma, creëerden basisinfrastructuur en implementeerden processen op kleine schaal via proefprojecten.

Digitalisering

Samen met experts legden we de kader op met criteria voor de selectie van kranten voor digitalisering. Met de input van collectiebeheerders stelden we vervolgens een overkoepelende selectielijst samen. We ontwikkelden een voorstel voor een langetermijnprogramma en vertaalde dat in een vijfjarenplan dat was opgenomen in het 'Ontwerpprogramma digitale transformatie van de cultuur sector 2025-2029', een handreiking voor de nieuwe regering.

Een van de piloottrajecten binnen Nieuwe Tijdingen focuste specifiek op de reeksen in kleinere collecties. Die dienden als testcase om de bestaande workflow voor gezamenlijke digitalisering - die vooral rekening hield met de noden van grote collecties - te finetunen voor deze partners. Als resultaat werden 19 titels, goed voor zo'n 65.000 pagina's, uit 8 collectiebeherende organisaties gedigitaliseerd.

Bestaande inhoud

We evalueerden de OCR-kwaliteit van gedigitaliseerde kranten in Vlaanderen, en het potentieel voor verbetering. Op basis van de resultaten voerden we een proefproject uit om de OCR-kwaliteit van een digitale krantencollectie te verbeteren. Voor de evaluaties en het proefproject werkten we samen met Staatsbibliothek zu Berlin en technische partner Odoma.

Daarnaast werkte meemoo aan het opstellen van normen om bestaande digitale krantencollecties te integreren in een centraal digitaal archief.

Interface

Aan de hand van deskresearch, interviews met experts, een workshop met collectiebeheerders en focusgroepen met eindgebruikers onderzochten we de behoeften rond online ontsluiting van gedigitaliseerde kranten en de drempels rond auteursrechten. Dit resulteerde in een aantal gebruikersprofielen en use cases, een lijst van gewenste kenmerken en functies voor een performante kranteninterface, voorstellen voor een hergebruikbeleid en aanbevelingen rond de communicatie over en valorisatie van digitale krantencollecties. Dit deden we samen met meemoo en diende meteen als opstap naar de ontwikkeling van een nieuw kranteninterface op hun ontsluitingsplatform hetarchief.be.