Vrijwilligersnetwerk Nederlandse Taal transcribeert Wonderlijcke Historie uit 1562

Veertig vrijwilligers vervaardigden in enkele maanden een digitale teksteditie van Olaus de Grootes Wonderlijcke Historie vande Noordersche Landen uit 1562. Hierbij werd dankbaar gebruik gemaakt van de digitale kopie van het exemplaar uit de collectie van de Openbare Bibliotheek Brugge, dat ook is opgenomen in de online erfgoedbibliotheek Flandrica.be. De nieuwe teksteditie is opgenomen in de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren.

De transcriptie is een initiatief van de Stichting Vrijwilligersnetwerk Nederlandse Taal (SVNT) en maakt deel uit van een reeks van twintig gedigitaliseerde werken over de Noordse landen en arctische walvisvaart. Ook een latere versie van hetzelfde werk is daarin opgenomen: Olaus de Groote, Toonneel der Noorderlijcke Landen (Amsterdam 1652). Beide vertalingen van het oorspronkelijk Latijnse werk van Olaus Magnus samen leveren (net als de gedigitaliseerde bijbels) boeiend vergelijkingsmateriaal voor de ontwikkeling van het Nederlands in de 16de en 17de eeuw.

Olav Magnus' Historia

Olaus de Grootes of Olav Magnus (1490-1557) was als diplomaat in dienst van de Zweedse koning. Als auteur van deze beschrijving van de geschiedenis en geografie van Scandinavië belette zijn stevige wetenschappelijke bagage hem niet om in zijn Historia ook fantastische verhalen in te lassen over mensen die in weerwolven veranderden of over een slang die in de Noorse wateren 's nachts mensen uit schepen graaide.

In 1562 verscheen in Antwerpen een eerste vertaling van Magnus' boek, dat met sobere houtsneden is geïllustreerd. Het exemplaar van de Openbare Bibliotheek Brugge maakte deel uit van de collectie boeken over Scandinavië van de Vlaamse dichter Guido Gezelle (1830-1899). De vele gebruikssporen getuigen van Gezelle's inhoudelijke en taalkundige belangstelling voor dit vertaalde werk.

Vrijwilligersnetwerk

De Stichting Vrijwilligersnetwerk Nederlandse Taal heeft zich tot doel heeft gesteld informatie in of over de Nederlandse taal in heden en verleden en Nederlands talig erfgoed voor iedereen beschikbaar en toegankelijk te maken, bij voorkeur digitaal en interactief. De SVNT bestaat uit zo'n honderd vrijwilligers.

Sinds 2007 zijn tien bijbelvertalingen uit de 15e, 16e en 17e eeuw getranscribeerd, plus een groot aantal woordenboeken en andere taalkundige werken, psalmberijmingen, wereldse liedbundels, brieven, dialectwoordenboeken en dialectvragenlijsten. De vrijwilligers die aan dit crowdsourcingproject meewerken, leveren een bijdrage aan het digitaal ontsluiten van Nederlandstalig cultureel erfgoed.

De digitale edities worden voor iedereen gratis toegankelijk gepubliceerd op websites als dbnl.org, bijbelsdigitaal.nl, gekaaptebrieven.nl en biblija.net. Alle bestanden worden bovendien gearchiveerd door DANS, het Nederlandse instituut voor duurzame toegang tot digitale onderzoeksgegevens. 

(Met dank aan Hans Beelen, Institut für Niederlandistik, Carl von Ossietzky Universität Oldenburg.)