UNESCO erkent Belgische oorlogskranten als 'Memory of the World'

Internationale experts bevestigen wereldbelang van Belgische pers uit ’14-’18

UNESCO heeft vandaag in Parijs bekendgemaakt dat 380.000 pagina's aan authentiek en onvervangbaar persmateriaal zijn opgenomen in het prestigieuze Memory of the World-register. Samen met verschillende partners (VIAA, PACKED vzw, FARO, KBR, RijksArchief/CegeSoma) diende de Vlaamse Erfgoedbibliotheek daarvoor in 2016 een dossier in onder de naam The Belgian Press from the Great War.

Memory of the World

Het Memory of the World-programma zet waardevol documentair erfgoed in de kijker: unieke documenten - op papier, kleitablet, foto, tapijt of eender welk medium - die bewaard en beschermd moeten worden. Het internationale adviescomité (IAC) kent het Memory of the World-certificaat toe aan authentiek, uniek en onvervangbaar erfgoed dat behoort tot het wereldgeheugen. Zo werden in België de afgelopen 25 jaar nog maar vijf dossiers erkend. The Belgian Press from the Great War komt wereldwijd in het gezelschap van onder meer de dagboeken van Anne Frank, het tapijt van Bayeux, de Magna Carta en de film The Wizard of Oz (1939).

Relevant voor de hele wereld

De UNESCO-erkenning toont aan dat we met de oorlogskranten uniek erfgoed van wereldbelang in handen hebben. "We leerden dat elke oorlog waanzinnig is voor wie erbij betrokken raakt. Die les van een eeuw geleden is in de vele hedendaagse oorlogsgebieden op aarde helaas actualiteit in plaats van geschiedenis. Maar dat mag ons niet ontslaan van onze plicht om te blijven hameren op de lessen van de geschiedenis,” zegt Vlaams minister van Cultuur Sven Gatz. De documenten vertellen ons het militaire, maar ook het dagelijkse verhaal van de oorlog met aandacht voor Belgische en internationale gebeurtenissen. Bovendien brachten ze het standpunt van verschillende betrokken partijen: de geallieerden, de bezetter, de Belgische soldaten en de bevolking van het bezette land.

Wereldwijde digitale toegang

De 964 titels van The Belgian Press from the Great War vonden sinds hun verschijnen onderdak in 17 verschillende erfgoedinstellingen. Ondanks de zorgvuldige bewaring door deze erfgoedbibliotheken, is dit papieren erfgoed een eeuw na publicatie erg fragiel. Om de inhoud van deze documenten voor de toekomst te bewaren én voor iedereen vrij beschikbaar te maken, werden 380.000 krantenpagina’s gedigitaliseerd in drie projecten: Nieuws van de Groote Oorlog (een realisatie van VIAA in samenwerking met de Vlaamse Erfgoedbibliotheek, FARO en PACKED), The Belgian War Press (Rijksarchief/CegeSoma) en BelgicaPress (Koninklijke Bibliotheek van België). Samen komen zij naar buiten als The Belgian Press from the Great War. “De erkenning van UNESCO onderschrijft opnieuw het belang van de collecties die onze wetenschappelijke instellingen beheren. Niet enkel voor onderzoekers en academici maar letterlijk voor iedereen, tot ver buiten de landsgrenzen. Het blijft daarom essentieel om de gebruikers voorop te plaatsen en de toegang tot deze collecties maximaal te faciliteren over de institutionele en gemeenschapsgrenzen heen,” aldus staatssecretaris Zuhal Demir.

Nieuwe mogelijkheden

Toegang tot deze bronnen wordt mogelijk door optical character recognition (OCR) van het tekstmateriaal. De scans van de kranten worden omgezet in bewerk- en doorzoekbare tekst. Dit maakt de koppeling met andere informatie mogelijk, bijvoorbeeld van namen met personen en organisaties uit linked-open-data-bronnen. Zo ontstaan er nieuwe gebruiksmogelijkheden die bij de papieren originelen ondenkbaar waren.

Website Belgian Press from the Great War

Met de bekendmaking lanceerde de Vlaamse Erfgoedbibliotheek een informatieve Engelstalige website met achtergrondinformatie en toegang tot de drie digitaliseringsprojecten en de cataloguspagina (ingebed in de krantencatalogus Abraham). Met dit initiatief zetten we de collecties en de digitaliseringsinitiatieven voor een internationaal publiek in de kijker.