Succesvolle vierde STCV-workshop

Na de universiteitsbibliotheken van Antwerpen (2010) en Gent (2011) en de Openbare Bibliotheek Brugge (2014), waren we nu te gast in de Universiteitsbibliotheek Leuven voor een STCV-workshop. 16 deelnemers konden van dichtbij kennis maken met oude drukken uit de Bijzondere Collecties (Ladeuzeplein) en de details van het regelwerk van de Short Title Catalogus Vlaanderen - de online bibliografie van het handgedrukte boek in Vlaanderen.

De deelnemers dit jaar waren afkomstig van o.a. 3 Vlaamse erfgoedbibliotheken, 2 stadsarchieven, 1 federale instelling en 1 museumbibliotheek. Gedurende 4 intensieve dagen, van 13 t.e.m. 16 september, kregen ze uitleg over analytische bibliografie en alle aspecten van het oude gedrukte boek die nodig zijn voor het opstellen van een gedetailleerde beschrijving, dit naar het model van de STCV.

Bibliografie in theorie en praktijk

Eerst kregen de 16 deelnemers een uitgebreide presentatie, inclusief doe-het-zelf-vouwoefeningen, over de totstandkoming van een boek "van pulp tot band". Inzicht in het productieproces (van papier scheppen via zetten & formaatmaken, drukken & vergaren tot uiteindelijk vouwen & binden) is immers noodzakelijk voor het beter begrijpen van het eindproduct, namelijk het boek dat voor je op tafel ligt. Dit werd gevolgd door enkele cruciale definities en criteria: wat is een bibliografische eenheid? wat is het verschil tussen editie/druk/staat? wat wordt er juist beschreven in STCV?

Dan kwamen systematisch de onderdelen van een beschrijving aan bod:

• Editie & impressum:
  Wie was verantwoordelijk voor de publicatie van dit boek (boekverkoper - uitgever - boekdrukker), waar verscheen het en wanneer? Waar deze informatie vinden en hoe die best weergeven? Wat te doen met vermeldingen zoals "Laatste druk, herzien en vermeerderd door de auteur, vertaald uit de Latijnse taal"?
• Collatie:
  Hoe kunnen we de structuur en katernopbouw van het boek weergeven? Waarop moet hierbij gelet worden? Welke aanwijzingen hebben we om te komen tot het juiste bibliografisch formaat? Hoe deze 'mathematische formule' lezen en zelf opbouwen?
• Bibliografische vingerafdruk:
  Wat is de STCV-vingerafdruk? Waarvoor dient die? Hoe kunnen we deze lezen en zelf opbouwen? Wat heb je hierbij nodig?
• Titel & auteur:
  Hoe de titel inkorten ('short title'-principe)? Welke transcriptieregels toepassen en waarom? Welke verschillende titeltypes zijn er? Wie was verantwoordelijk voor het ontstaan van de tekst (en illustraties)?
• Noten & Exemplaarinformatie & Trefwoorden:
  Waar is er ruimte voor annotaties en opmerkingen? Welk type informatie vinden we hierin terug? Wat is het verschil tussen een noot voor een beschrijving en een annotatie bij een specifiek exemplaar? Welke trefwoordencategorieën zijn er en wat is het belang hiervan?

Deze grote onderwerpen werden telkens gevolgd door oefentijd. Voor elke deelnemer was een op maat samengesteld pakketje Vlaamse oude drukken voorzien, uit de Bijzondere Collecties van de Universiteitsbibliotheek Leuven dus, om specifieke onderdelen van het regelwerk in te oefenen. Hiermee konden ze zelf aan de slag, gewapend met potlood en papier, loodveter en boekenkussen, en uiteraard ook de STCV-handleiding en een geodriehoek (essentieel voor het lezen van de bibliografische vingerafdruk).

Kennis delen en samenwerken

Tijdens de cursus, vooral dan bij de lunch en koffiepauzes, werd er uitgebreid genetwerkt en ervaringen uit de eigen instelling of opleiding gedeeld. Uit de vele vragen werd het ook snel duidelijk dat elke catalograaf wel voor uitdagingen komt te staan bij het beschrijven van specifieke items uit de eigen collectie. Deze workshop was dan ook een ideale gelegenheid om hierover ideeën uit te wisselen en samen naar mogelijke oplossingen te zoeken.

Het volgen van een STCV-workshop kan ook een eerste essentiële stap zijn voor het opzetten van een samenwerking tussen de Vlaamse Erfgoedbibliotheek en een Vlaamse erfgoedinstelling voor het ontsluiten van oude drukken in de STCV-databank. Meer hierover kan u lezen in het STCV-dossier, of voor vragen of verdere uitleg kan u ook altijd terecht bij de STCV-projectmedewerker.

Bent u ook geïnteresseerd in het volgen van deze workshop in de toekomst? Laat het ons dan zeker weten en reserveer nu alvast een plaats!