Bibliotheek Raphaël de Mercatellis op Topstukkenlijst

De bibliotheek van Raphaël de Mercatellis werd op 4 november 2013 definitief opgenomen in de Topstukkenlijst van de Vlaamse Gemeenschap. De verzameling is door zijn samenhang uiterst zeldzaam: relatief weinig werken van een middeleeuwse verzamelaar hebben als ensemble de eeuwen getrotseerd, en kunnen ondubbelzinnig aan hun eigenaar worden toegeschreven. Bij de boekencollectie van de Mercatellis is dat echter wel het geval.

Raphaël de Mercatellis (1437 – 1508) was een buitenechtelijke zoon van de Bourgondische hertog Filips de Goede. Na een abtsfunctie te Oudenburg, werd hij vanaf 1478 abt van de Sint-Baafsabdij te Gent, en later ook nog hulpbisschop van Doornik. Hij is in de eerste plaats bekend om zijn bibliofilie en meer bepaald voor de serie handschriften die hij liet vervaardigen.

Oorspronkelijk bestond zijn bibliotheek uit een tachtigtal handschriften, waarvan er nog 60 bewaard zijn in de wereld. In Vlaanderen worden nog een deel van zijn bibliotheek in Gent op twee verschillende locaties bewaard: deels in de Universiteitsbibliotheek Gent (22 handschriften en één boek) en deels in privébezit. Van de handschriften in de Gentse Universiteitsbibliotheek werden er al een aantal gedigitaliseerd.

De collectie vormt een rijke bron voor de studie van middeleeuwse privébibliotheken. Bijzonder interessant is ook dat de collectie tot stand kwam in de ontstaansperiode van de boekdrukkunst en als dusdanig de verbanden tussen de handschriftproductie en drukproductie van die tijd illustreert. Het feit dat alle handschriften van de verzameling in een beperkte tijd en ruimte tot stand kwamen, maakt de collectie uitermate geschikt voor een kunsthistorische stijlstudie, maar ook voor een chemische analyse van de gebruikte pigmenten.

Vlaamse Topstukken

Het Topstukkendecreet regelt de bescherming van cultuurgoederen die omwille van hun uitzonderlijke archeologische, historische, cultuurhistorische, artistieke of wetenschappelijke betekenis voor de Vlaamse Gemeenschap bewaard moeten blijven. Cultuurgoederen op de Topstukkenlijst worden als zeldzaam en onmisbaar voor de Vlaamse Gemeenschap bestempeld.